७ भदौ / अर्थ र व्यापार – सामान्यतः बैंकहरुको नाफा बढ्दै जाँदा प्रतिसेयर आम्दानी पनि सोही आधारमा बढ्दै जान्छ । नाफा र प्रतिसेयर आम्दानीबीच सकारात्मक सम्वन्ध रहने गरे पनि यतिबेला यो सिद्धान्त उल्टो देखिएको छ । अर्थात बैंकहरुको नाफा बढे पनि प्रतिसेयर आम्दानी भने घट्न गएको छ । यसको प्रमुख कारण कम्पनीहरुले छोटो समयमै ठूलो रकममा चुक्ता पुँजी बढाउनुपनर्घे वाध्यता रहेको हो ।

पुँजी पुर्याउनकै लागि ठूलो परिमाणमा हकप्रद जारी गर्ने बैंकहरुको प्रतिसेयर आम्दानीमा झन् ठूलो गिरावट देखिन्छ । सिद्धार्थ, कृषि विकास, सानिमा, सिटिजन्स, नेपाल बंगलादेश, एभरेष्ट, कुमारी, सेन्चुरी कमर्सियल र जनता बैंकको उच्च दरले घटेको प्रतिसेयर आम्दानीले त्यही कुरालाई प्रष्ट पार्दछ । 

हकप्रद जारी नगरेका बैंकहरुले भने प्रतिसेयर आम्दानीलाई धेरै हदसम्म सन्तुलनमा राख्न सफल भएका छन् । ग्लोबल आइएमई, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट, नविल बैंक त्यसैका उदाहरण हुन् । तिमध्ये ग्लोबल आइएमईको प्रतिसेयर आम्दानी बढेको छ भने नविल र इन्भेष्टमेन्टको गिरावट अन्तर न्यून छ ।

कतिपयले हकप्रद जारी भएर पनि त्यसको हिसाव चौथो त्रैमासको विवरणमा राख्न भ्याएनन् । प्रभु र सिभिल बैंक ४० प्रतिशत हकप्रदका लागि धितोपत्र बोर्डको पाइपलाइनमा छन् । मेगा बैंकले ६५ प्रतिशत हकप्रद जारी गर्न हालै स्वीकृति पाएको छ । ८ अर्ब पुर्याउँदा ति कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी अझ खस्किने छ ।

पुँजी वृद्धिपछि बैंकहरुको व्यवसाय ५ देखि ३० प्रतिशत सम्म मात्रै बढेको छ । पुँजी वृद्धिपछि आगामी दिनमा प्रतिसेयर आम्दानी पनि क्रमिक रुपमा बढ्दै जाने उल्लेख छ । पुँजी बढेपछि व्यवसाय पनि बढ्न जान्छ, यसले आगामी दिनहरुमा प्रतिसेयर आम्दानी अवश्य बढ्नेछ । यो वर्ष व्यवसायको वृद्धिभन्दा पुँजी वृद्धिदर ठूलो हुन पुग्यो र प्रतिसेयर आम्दानी घट्यो ।

गत वर्ष कुमारीबाहेक सबैको नाफा बढेको छ, भने पाँच बैंकबाहेक सबैको प्रतिसेयर आम्दानी घटेको छ । प्रतिसेयर आम्दानी बढ्ने केहीले पुँजी वृद्धिलाई नसमेट्दा त्यसो असर परेको हो ।

बैंकहरुले निकाल्ने वित्तीय विवरणमा लगानीकर्ताले नाफाभन्दा पनि प्रतिसेयर आम्दानीमा सबैभन्दा धेरै चासो दिने गरेको पाइन्छ । आफ्नो लगानीअनुसार प्रतिफल दिन सक्ने कमाई गरे नगरेको यसैबाट थाहा हुने भएकाले प्रतिसेयर आम्दानीमा चासो बढेको हो ।

गत आवको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्ने क्रममा प्रतिसेयर आम्दानीमा कतिपय बैंकहरुले झुक्याएका छन् । थपिएको पुँजीलाई समेत नसमेटिकन प्रतिसेयर आम्दानी देखाइँदा लगानीकर्ता झुक्किएका छन् ।

यद्यपी यस्तो प्रतिसेयर आम्दानी आफैले क्याल्कुलेसन गरेर निकाल्न पनि सकिन्छ । खुद नाफालाई सूचीकृत सेयर संख्याले भाग गरेपछि वार्षिक प्रतिसेयर आम्दानी निस्किन्छ । चुक्ता पुँजीलाई पहिले १ सयले भाग गरेपछि सेयर संख्या पत्ता लगाउन सकिन्छ । बैंकले चुक्ता पुँजी ८ अर्ब पुर्याउँदा उसको प्रतिसेयर आम्दानीमा हुन सक्ने गिरावटलाई पनि मूल्याङ्कन गर्न अहिलेको वित्तीय विवरणले सघाउँछ ।